خارج از معماری – گردشگری 1

در آستانه یک فاجعه زیست محیطی

 Abroad Of Architecture - Tourism 1

In Sill Of An Environmental Tragedy

بستن قطعات ریز و درشت پارچه­های رنگی که هریک نماد یک حاجت است بر شاخ و برگ یک درخت مقدس و سپس به انتظار نشستن برای حل مشکل، عادتی است تاریخی در خون و رگ مردم این دیار که نمونه­هایش در ادیان مختلف این سرزمین از زرتشتی تا مسلمان و از درخت کهنسال چک چک تا درخت تنومند نطنز قابل مشاهده است. در ذهن و باور یک انسان سنت مدار، یک درخت کهنسال مقدس سمبلی است از شکوه و قدرت بی­کران طبیعت و شاید نیروهای ماوراء طبیعی که سرمنشاء بسیاری از آنها در اساطیر نهفته است. باورهای انسان سنتی با اسطوره عجین شده و شفابخشی نیروهای مافوق طبیعی در ذهنیت او نهادینه شده است.

        فاجعه زیست محیطی

خواه این باورها درست یا نادرست باشد باید قبول کرد که طبیعت مظهر قدرت و توانمندی و جولانگاه بسیاری از نیروهای ناشناخته است؛ اما امروزه این طبیعت باشکوه چنان در دستان انسان صنعت زده گرفتار شده که در آستانه یک فاجعه تاریخی قرار گرفته است. باید ببینیم و باور کنیم که فاجعه در آستانه وقوع است و این واقعه در کشورهای درحال توسعه بسیار نزدیک است. در جهان توسعه یافته، محیط زیست از چنان اهمیتی برخوردار است که به تدریج صنایع بزرگ آلوده کننده به کشورهای درحال توسعه منتقل شده و در سایر صنایع و تولیدات، استانداردهای بسیار سختی که حامی محیط زیست است وضع شده است. اگر شما در محدوده اتحادیه اروپا یک محصول صنعتی کوچک خریداری کنید در جعبه مقوایی آن میزان و درصد قابلیت بازیافت آن محصول درج شده است. اگر یک کالای الکترونیکی باشد طریقه بازیافت آن از طریق شرکت­های زیر مجموعه تولید کننده قید شده است و حتی یک باطری کوچک نیرو هم اجازه دفع از طریق زباله­های خانگی را ندارد.  در حال حاضر در کشورهای صنعتی، تولید بسیاری از کالاها متوقف شده و تولید و مصرف محصولات پلاستیکی به حداقل رسیده است.

        فاجعه زیست محیطی

اما در کشورهای درحال توسعه­ای نظیر کشور خودمان نه تنها به محیط زیست توجهی نشده است بلکه دولتمردان حتی به مقوله فرهنگ سازی در رابطه با محیط زیست هم بی­توجه بوده­اند. در دهه­های اخیر، تولید محصولات یکبار مصرف پلاستیکی به صورت غیرقابل تصوری افزایش یافته است، درحالی که هیچ راهکار مفیدی برای بازیافت آنها اندیشیده نشده است. زباله­های صنعتی، سموم کشاورزی، پسابها، زباله­های بیمارستانی و خانگی بدون هیچ محدودیتی وارد حریم رودخانه­ها، دریاچه­ها و خاک­های باارزش کشور می­شوند. از همه بدتر و فاجعه بارتر آلودگی شدیدی است که گردشگران به محیط زیست وارد می­کنند. اکنون جنگلها، رودخانه­ها، دامنه کوهها و حتی سواحل دریاها هم از گزند گردشگران در امان نیستند. ماشینهای مدل بالا و خانواده­های مدعی تمدن به راحتی ظروف پلاستیکی و زباله­ها را از پنجره اتومبیل خود در حریم جاده­ها رها می­کنند. بسیاری بعد از جمع کردن بساط چادر خود، زباله­ها را به طبیعت هدیه می­کنند تا درنهایت شاهد چنان مناظر حیرت انگیزی باشیم که شاید در هیچ کجای جهان دیده نشود. اکنون ما این طبیعت زیبا را به مثابه همان درخت مقدسی می­پنداریم که قطعات ریز و درشت زباله­ها را همانند پارچه­های رنگی بر شاخ و برگ آنها می­آویزیم و بالاجبار باید در انتظار روزی بنشینیم که این حاجت جدید برآورده شود و پاسخ متقابل طبیعت را بشنویم. برآورده شدن این خواسته و جواب طبیعت به ما البته بسیار دردناک خواهد بود و لطمه آن شاید تا صدها سال قابل جبران نباشد.

        فاجعه زیست محیطی

        فاجعه زیست محیطی

امروز باید آگاه باشیم و باید فرهنگ سازی کنیم و باید بدانیم که وسعت فاجعه تا چه حد است. باید بدانیم که یک لیتر از فرآورده­های نفتی قادر است میلیونها لیتر از آبهای زیر زمینی را آلوده می­کند. باید بدانیم که یک عدد باطری ناقابل قلمی قادر است ده­ها متر مکعب از خاک­های باارزش را تخریب و غیر قابل کشت کند و یک عدد بطری نوشابه قادر است چهره کریه خود را تا صدها سال بر طبیعت تحمیل نماید.

در نهایت آیا می­توانید حدس بزنید که ایران عزیزمان از لحاظ تخریب محیط زیست در میان قریب دویست کشور جهان در چه جایگاهی قرار دارد؟

آیا نباید در آستانه روز طبیعت مسئولیت سردمداران حکومتی را در قبال محیط زیست بصورتی دسته جمعی فریاد بزنیم؟  

آرش پوراسماعیل

 



موضوعات: