ضیافت معماری - 3

 

آیا معماری آموزش پذیر است؟

 

Architectural Banquet – 3

Is Architecture Educable?

پرسشی که همواره ذهن مرا به خود مشغول کرده میزان آموزش پذیری معماری است. به نظرم قبل از اینکه نظام آموزش معماری مورد نقد قرار گیرد، باید به طرح این پرسش بنیادی پرداخت که تا چه حد می­توان معماری را آموزش داد؟

استادی داشتم که همواره تاکید می­کرد: "تمرین و تکرار از اصول مهم یادگیری است". اما سئوال این است که آیا این تمرین و تکرار در رشته­های هنری هم تعمیم پذیر است؟

بطور مثال آیا می­توان با تمرین و تکرار یک نقاش ماهر یا یک موسیقی دان قابل شد؟ البته جواب این سئوال تا حدی روشن است و می­توان در سایه یک آموزش صحیح و پشتکار به درجاتی از موفقیت در نقاشی، موسیقی یا هر رشته هنری دیگری رسید ولی در نهایت امر در اکثر موارد شاهد تربیت افرادی هستیم که صرفا بصورت مکانیکی به اجرای نت­های موسیقی و یا انجام تکنیک­های نقاشی می­پردازند و توانایی خلق آثار شاخص را ندارند.

در اینجاست که می­توان گفت برای هنرمند بودن به چیزی فراتر از آموزش نیاز است و آن داشتن قریحه ذاتی در هر زمینه­ای است. همان گونه که به زور آموزش نمی­توان فردی را شاعر کرد نمی­توان او را معمار یا نقاش نمود. حتی در مورد ریاضیات هم به جرات می­توان گفت برای فهم عمیق ریاضیات باید یک دید ذهنی به ریاضیات داشت که این قضیه فارغ از فهم فرمول­های ریاضی است، چه برسد به هنری همانند موسیقی که نیازمند گوش موسیقی است یا شعر که نیازمند طبع شاعرانه است و یا معماری که نیازمند ذهن معمارانه است.

هرچند می­توان گفت در میان هنرها، معماری را می­توان رشته­ای بینابین دانست میان هنر و مهندسی و به این نتیجه رسید که درصدی از معماری که مهندسی است را می­توان به راحتی آموزش داد ولی آموزش جنبه هنری آن با دشواری زیادی همراه است. من معتقدم همه ما تا حدی ذاتا معمار هستیم ولی میزان این استعداد ذاتی در افراد مختلف متفاوت است و مهمترین وظیفه یک سیستم آموزشی، کشف و بالفعل کردن استعدادهای بالقوه است. قطعا تمامی فارغ التحصیلان رشته­ای همچون معماری در بهترین سیستم­های آموزشی جهان هم موفق نخواهند بود و تنها تعداد انگشت شماری از فارغ التحصیلان این رشته حرفی برای گفتن خواهند داشت. هرچند باید اعتراف کنیم که همه ما معماری خوانده­ها ادعای این را داریم که جزء همین تعداد انگشت شمار هستیم ولی اکثر ما در عمل فاقد توانایی در خلق آثار شاخص حتی در روی کاغذ می­باشیم. به نظر من برخلاف عقیده رایج میان عموم در رشته­ای همانند معماری، "خواستن توانستن نیست" و درصد بزرگی از معماری آموزش دادنی و یادگرفتنی هم نیست.

آرش پوراسماعیل

 



موضوعات: