ضیافت معمارانه

توقـف ­گاهی به نام خـانه

Architectural Banquet

The Station, That Calls House

 

        توقف گاهی به نام خانه

 

وقتی به خانه و مفهوم آن فکر می کنم و زمان معاصر را در نظر می گیرم، شرایطی که در آن هستیم و خواسته هایمان، همیشه کلماتی در ذهنم تداعی می­شود، خانه، منزل، مسکن، سرپناه و ...، و در آخر، یک نتیجه: "خانه به مثابه خوابگاه". به راستی از یک خانه چه استفاده ای می­شود، چند ساعت از شبانه روز در خانه سپری می گردد، انسان به عنوان ساکن چه نیازی دارد، حتی اگر چند ساعت در این مکان قرار گیرد؟ سالیانی نه چندان دور، خانه در اذهان، مفاهیم دیگری داشت و خانه­هایی نظیر خانه پدری مظهر ریشه­های هر کس در زندگی شخصیش بود تا حدی که سنگ فرش­های حیاط، حوض، طاقچه و ... چونان امری مقدس و محترم به شمار می­رفتند، خاطرات انسان­ها با فضای خانه عجین بود، آنها در سخن­هایشان خانه را به تصویر می­کشیدند؛ این­ها چیزهایی است که حتی در هنر، ادبیات، سینما و ... تاثیر گذاشته، جایگاه خاص خود را دارد و در مورد آنها بارها نگاشته شده است. آرزوی هر کسی در آن ایام، بزرگ شدن، پیر گشتن و بدرود گفتن در جایی بود که به آن­ها تعلق داشت. اگر پای صحبت هر یک از پیران خانواده بنشینیم شاید ده­ها بار کلمه خانه را از دهان او بشنویم، خانه من، خانه ما و خانه.

بحث من در اینجا دفاع از مفاهیم گذشته و نقض گفتارهای امروزی نیست زیرا انسان­های دیروز و امروز نیز تفاوت­های فراوانی دارند ولی نکته­ای در اینجا نهفته است، و آن احساسی است که کمرنگ شده و شاید دیگر وجود ندارد. خانه­های دیروز مأمن انسان­ها، محل آرامش و تکیه­گاه آنها بوده است زیرا گذشتگان خانه­ای برای خود و متعلق به خود داشتند. امروزه خانه­ها همانند توفقگاه ها و ایستگاه­هایی است که در ساعات مختلف از آن استفاده می­شود و بیشتر برای سپری کردن بازه­ای از زمان است. همگی می­دانیم که انسان به یک دلیل مهم به خانه باز می­گردد و آن دور گشتن از آشوب­ها، روزمرگی­ها و کسب احساس آرامش درجایی است که مال او و کنجی که مرهم خستگی اوست. اما صبر کنید این تنها آرزویی است که انسان امروز دارد زیرا خانه برای بسیاری رویاست، حتی یک اتاق و شاید یک کنج. در زیر بار سنگین مشکلات مالی برای یک کنج هم باید مبلغی هنگفت پرداخت، برای همین کنج باید در بیرون خانه روزگار را سپری کرد و هنگام بازگشت فقط آنی خواهد ماند که سر بر بالین بگذاریم. امروز دیگر نه پدر خانه­ای دارد و نه فرزند، پدر در فکر معاش و فرزند نیز چونان پدر. خانه هایی که در ابعاد دلخواه و مناظر زیبا با امکانات رفاهی ساخته می­شوند، فقط شامل قشر خاصی هستند و زیبایی آنها، ایجاد حس تعلق خاطر و سایر کلمات زیبایی که معماران بکار می برند به سبب اقتصاد برتر است، زیرا آنچه که کارفرما می­طلبد به هر شکل مهیا می­گردد. اگر بقیه اقشار اجتماع را در نظر بگیریم ، آپارتمان هایی کوچک و انبوه بدون در نظر گرفتن شرایط انسانی و روان انسان، لایه­هایی از پلان که بدون هیچ فکر و حسی بر روی هم قرار گرفته­اند و ساکنینی که خسته به درون قفس هایی به نام خانه باز می گردند.

اگر از مساله اقتصاد گذشته و رویکردی به فرهنگ داشته باشیم و خانه را مقوله­ای از جنس فرهنگ در نظر بگیریم، با فرهنگی تزریقی مواجه می­شویم که ریشه آن به دوران قبل از انقلاب باز می­گردد، هم در رفتار که مدرنیسم و فردیت را پذیرفتیم  و هم در معماری که همان حرف و حدیث معماران فرنگ رفته و خانه­های لوکس غربی است که در ایران ساخته شده و در آن زمان سنخیتی با این آب و خاک نداشته است و تا به امروز هم این مشکل ادامه دارد و هر کسی با ساز خود قطعه­ای را می­نوازد و خانه واحدی غریب در شهر است که هر کس حجره ای دارد و از روح جمعی خبری نیست. از طرفی فرهنگ قدیم میهمان نوازی در کلبه درویشی هرکس به دیدارهای بیرون از خانه تبدیل شده است، اتاق پذیرایی بسیاری در رستوران هاست،نشیمن در کافی شاپ ها و حیاط ها در پارک ها،نمی توان در خیابان شب را بسر کرد پس لاجرم باید به خانه بازگشت و خوابید! همین و بس. خانه نیاز معنوی و زیستی انسان است، جایی است که به سکونت دعوت می­کند، به ماندن، دل بستن، همراه شدن و مکانی برای مکث که خود را در آنجا باز یابیم و ... اما کجا و چگونه؟!  با اینکه در آخر این ضیافت قرار داریم و تا حدودی به جمع بندی هایی در کنار دوستان رسیده ایم ولی به قول تمامی دوستان سخن بسیار است.

و در انتـها، این فضـای مجازی نیز خانه­ای است که ساکنینـی دارد و شاید بتوان گفت یکی از زیباتـرین و خاطره انگیـزترین رویـدادها در هر خـانه، مراسـم شاد باش تولـد اعضای خـانه است. من هم ایـن وقت را مغتـنـم می­شمــرم و به شمـا همکـار عزیــز، " آرش پوراسماعیل" تبریک می­گویم. به واقع این سعادتی بود که روز میلاد شما و ارائه مطلب " روز 25 آبان" در موازات هم قرار گرفتند. میلادتان مسعود، همواره سر بلند، پایدار  و معمار باشید.  

               

اولدوز فضلعلی

 

ضیافت معمارانه با موضوع "خانه" به همت کوروش رفیعی:

کوروش رفیعی

فرهاد خندان

سیاوش کرباسی

زهرا غیور

علی خیابانیان

نینا شاهرخی

آرش خارابی

مجید بدر

علیرضا تغابنی

محمود اکبری

محمدرضا شیرازی

دید هفتم

کمال یوسف پور

حسام عشقی

آرش پوراسماعیل

آزاده شاهچراغی

نصیر زرین پناه 

بختیار لطفی

میثم ضیایی

لاله فروغان فر 

آرونا 

ابوالفضل حبیبی

شهاب میرزائیان

سفالینه

اولدوز فضلعلی

ایمان رئیسی

تالار

سارا ثابت

نیلوفر خالواسماعیلی

مجید ایزدپناه

امیرعلی سی سی

پوریا پارسا

محمد باغبان فتوت



موضوعات: