جهان آینده

 

نهایت یک تکنولوژی (بخش اول)

Future World

Extremity of A Technology (part one)

سئوال: آیا می­توانید حدس بزنید در تصویر زیر، جسمی که در حال انتقال به داخل هواپیماست چیست؟

 

جایزه: هرکس بدون خواندن متن، بتواند پاسخ صحیح سئوال را بدهد، بدون قرعه کشی، یک سکه بهار آزادی طرح متافور از فضای رویداد دریافت خواهد کرد.

 

              جهان آینده - نهایت یک تکنولوژی

 

مطمئنم تمام حدسهایتان نادرست است، چراکه خود من حتی بعد از اینکه این تصویر را در یک برنامه تلویزیونی دیدم، نتوانستم توضیحات مجری برنامه را در خصوص آن باور کنم، بنابراین برای کشف موضوع به سراغ اینترنت رفتم؛ هرچند در ابتدا مطمئن نبودم که بتوانم تصویر را از نت پیدا کنم ولی در کمال ناباوری با اولین جستجو در گوگل و تایپ کردن " The First Hard Disk " در بخش تصویر یاب گوگل، توانستم در کسری از ثانیه آن را در همان صفحه نخست بیابم و صحت گفته­های مجری آن برنامه برایم روشن شود.

بله اکنون درست متوجه شده­اید، این تصویر اولین هارد دیسکی است که توسط شرکت IBM در سپتامبر سال 1956 میلادی ساخته شده است. در آن زمان، یعنی حدود 50 سال قبل، ساخت دیسکی که بتواند طوری اطلاعات را ذخیره کند که قابلیت بارها نوشتن و خواندن آنها را داشته باشد، اختراع بسیار بزرگی محسوب می­شد. این اختراع به حدی ارزشمند بود که از هواپیمای اختصاصی برای انتقال آن به سایر ایالت­های آمریکا استفاده می­شد. اما تعجبتان صد چندان خواهد شد وقتی بشنوید این هارد دیسک هزار کیلو گرمی، تنها گنجایش 5 مگابایت اطلاعات را داشت. یعنی گنجایش ذخیره کردن یک تصویر که با دوربینهای دیجیتال امروزی گرفته می­شود یا یک فایل بسیار کوچک اتوکد.

خوب، تصور کنید تکنولوژی در این مدت تغییر چندانی نمی­کرد و شما مجبور بودید برای چاپ فایل اتوکدتان، این هارد دیسک یک تنی را با خود به مرکز خدمات چاپ ببرید. هرچند اگر وضع به همین منوال بود، احتمالا دستگاه پلاتر هم به اندازه یک هواپیمای مسافربری می­بود و خدمات پلات هم در یک سالن چند هزار مترمربعی به وسعت یک کارخانه ارائه می­شد. اما باید سپاسگذار تکنولوژی باشیم که نه تنها به داد ما رسیده بلکه به حدی از توسعه دست یافته که باور آن برای دانشمندان دهه 50 میلادی غیر ممکن است. اگر یکی از دانشمندان آن دوران شرکت IBM را مجددا زنده کنیم و به او بگوییم که هم اکنون یک هارد دیسک 300 گیگا بایتی با وزن چند صدگرم و با ابعاد کوچکتر از 20 سانتیمتر و با قیمتی نازل در بازار فروخته می­شود و حتی می­توان به دنبال هارد دیسک 800 گیگابایتی برای کامپیوترهای شخصی بود، احتمالا ما را به خیال پردازی و توهم متهم خواهد کرد.

اما تمام اینها بخش بسیار کوچکی است از توسعه تکنولوژی در زمینه الکترونیک و انفورماتیک. در دو دهه اخیر ما به وضوح شاهد این بوده­ایم که وسعت و گستره تکنولوژی در عرصه­های گوناگون به حدی بوده که امروزه اطلاعات و ابزارهای تکنولوژیکی به امری روزمره در زندگی ما مبدل شده­اند. حال دیگر خرید یک CD با قیمت کمتر از یک قرص نان و با گنجایش 700 مگابایت، امری عادی تلقی می­شود، بی­آنکه برایمان مهم باشد که این محصول تکنولوژیک با وزن چند گرمی خود، حدود 140 برابر هارد دیسک 50 سال قبل با آن وزن و ابعاد، گنجایش اطلاعات دارد یا یک هارد دیسک 300 گیگابایتی که امروزه میلیونها نسخه از آن تولید می­شود 60000 برابر نسخه اولیه آن گنجایش دارد و یا مثال­های دیگری از این دست مانند کول دیسک­هایی که در سالهای اخیر عرضه شده­اند و گنجایش اطلاعات آنها با ابعاد کمتر از 2 سانتیمتر به بیش از 16 گیگابایت هم رسیده است.

آری باید قبول کنیم که هیچ یک از این گفته­ها نه از روی توهم و خیال بلکه بر اساس مدارک موجود از توسعه تکنولوژی در 50 سال گذشته است اما هدف از طرح این روند تکنولوژیک، روشن شدن تصور ما از نهایت یک تکنولوژی است! شاید برای انسان قرن بیستمی، یک هارد دیسک 300 مگابایتی با ابعاد امروزی آن، نهایت تکنولوژی در عرصه الکترونیک محسوب می­شد ولی امری که امروزه به آسانی محقق شده، دیگر نهایت تکنولوژی برای انسان قرن بیست و یکمی نیست.

حال سئوال این است: برای ما نهایت یک تکنولوژی چیست؟

برای روشن شدن بهتر موضوع، مثالی از تکنولوژی به کار رفته در تراشه­ها می­آورم. زمانی که یک بچه دبیرستانی کنجکاو بودم؛ قسمت سخت یک تراشه کوچک را با زحمت کندم و آن را زیر میکروسکوپی که برای همین کار از همکلاسیم به امانت گرفته بودم قرار دادم. از آنچه زیر میکروسکوپ می­دیدم به حدی هیجان زده شده بودم که همه اهل خانواده را با داد و هوار به دیدن آن فراخواندم. حتی تصور نمی­کردم در پس آن قطعه کوچک 2 میلی­متری، شهری به وسعت چندین هکتار با مسیرهایی از جنس سیلیکون وجود داشته باشد، اما امروزه همین تراشه­های کوچک به حدی ازتوانمندی رسیده­اند که بخش مهمی از زندگی و کار ما را در اختیار دارند. شاید باورش سخت باشد ولی یک تراشه به کار رفته در یک کامپیوتر پنتیوم 3 معمولی، بیش از یکصد میلیون ترانزیستور دارد. اما دستیابی به چندصد میلیون ترانزیستور و یا فشرده کردن هزاران گیگابایت در یک قطعه کوچک دیگر برای دانشمندان امروزی نهایت تکنولوژی محسوب نمی­شود و گویا افق­های دیگری به وسعت خیال، فراروی انسان هزاره جدید است.

به تازگی شنیدم که محققین شرکت HP در حال کار بر روی رایانه­های مولکولی هستند. یعنی رایانه­هایی که به جای سیم های میکرونی از سیم­هایی به ضخامت یک مولکول بهره خواهند برد و حافظه­هایی که به جای ذخیره اطلاعات بصورت صفر و یک بر روی صفهات مغناطیسی، آنها را بر روی مولکولها ثبت خواهند کرد. جالب است بدانیم که این محققین حتی توانسته­اند برای نخستین بار، رشته­هایی مولکولی بسازند. اما در دیگر سو رقیبان HP در حال کار بر روی رایانه­هایی از جنس DNA هستند، آنها امیدوارند روزی الکترونیک مولکولی بتواند مرز انسان و ماشین را از میان بردارد و آرزوی آنها در ساخت هوش مصنوعی محقق شود.

حال با مقایسه­ای میان محققین 50 سال قبل در شرکت IBM و محققین امروزی در شرکت HP می­بینیم آنچه برای عده­ای نهایت تلقی می­شد برای عده­ای دیگر نقطه شروعی بیش نیست. اکنون می­دانیم که سرعت رایانه­ها در 50 سال 100 میلیون برابر شده است اما با نظریه الکترونیک مولکولی، گفته می­شود که این سرعت را می­توان تا یک میلیارد برابر مقدار کنونی آن افزایش داد که اگر چنین باشد به واقع باید گفت که حتی عصر رایانه­ها شروع هم نشده است و شاید عصر نهایت­ها و تصورات ما از نهایت­ها هم شروع نشده باشد...

آرش پوراسماعیل 

مطالب پیشین از سلسله مباحث "جهان آینده" :

هایپر کیوب مجازی در معماری

بازتعریف مفهوم هایپر کیوب مجازی

نگاهی به مفهوم تشکل مجازی

 



موضوعات: