خارج از معماری

انفجار بزرگ در مقیاسی کوچک

Outside The Architecture
Bigbang In Small Scale

دانشمندان در مرکز تحقیقاتی سرن در سوئیس که روی طرح "برخورد دهنده بزرگ هادرون" کار می‌کنند، می‌گویند که "بیگ‌بنگ" یا "انفجار بزرگ" را در مقیاسی بسیار کوچک بازسازی کرده‌اند. بیست سال است که دانشمندان تلاش می‌کنند با این طرح به راز خلقت پی ببرند. برخورد دهنده بزرگ هادرون، که بزرگترین، گرانقیمت‌ترین و پیچیده‌ترین وسیله علمی ساخت بشر است، سال گذشته با مشکلات فنی زیادی مواجه شد. اما آزمایش تازه، نمونه‌ای کوچکتر است که با موفقیت به پایان رسیده است.

یکی از آشکار سازهای مرکز سرن که قادر است پنجاه میلیون تصویر در ثانیه ثبت کند

جهان تقریبا چهارده میلیارد سال پیش بر اثر واقعه‌ای که کیهان‌شناسان به آن "انفجار بزرگ" می‌گویند، به وجود آمد. حالا و با استفاده از برخورد دهنده بزرگ هادورن، شاید بتوان فهمید که جهان در نخستین لحظات پس از خلقت، چه شکلی داشته است. نتیجه کار برخورد دهنده هادرون، تصویری است از برخورد ریزترین و در عین حال سنگین‌ترین ذرات بنیادین تشکیل دهنده ماده که می‌توانند نمونه کوچکی از "انفجار بزرگ" باشند. بولک ویسلوچ، یکی از محققان مرکز تحقیقاتی سرن می‌گوید: "این، به معنی آغاز عصری تازه است، عصری تازه برای فیزیک. هرگز در شرایط آزمایشگاهی، این میزان انرژی آزاد نشده بود و هیچ آزمایشگاهی به چنین دمای زیادی نرسیده بود. ما امیدواریم که نتایج و اطلاعات فوق‌العاده جالبی درباره چگونگی جهان، درست بلافاصله پس از خلقتش، بدست آوریم".

دانشمندان می‌گویند که باید انفجار بزرگ را هزاران بار بازسازی و مطالعه کنند تا به راز آن پی ببرند. در این آزمایش و با استفاده از مغناطیس‌های بسیار قدرتمند، ذرات بنیادین، در طول یک تونل زیرزمینی به طول بیست و هفت کیلومتر در مرز سوئیس و فرانسه، شتاب گرفته و با سرعتی نزدیک به سرعت نور به حرکت در آمدند. این ذرات، در نهایت با هم برخورد کردند و به شکل ذراتی به مراتب ریزتر، درآمده و پخش شدند. این تجربه علمی، در مرکز تحقیقاتی سرن و با استفاده از آشکارسازی ویژه، که به اختصار، آلیس خوانده می‌شود انجام شد. دمای حاصل از برخورد ذرات، در حدود ده تریلیون درجه سانتیگراد، یعنی یک میلیون بار داغ‌تر از هسته خورشید بود: گرمایی که در آن، حتی پروتون‌ها و نوترون‌ها، یعنی ذرات تشکیل دهنده هسته اتم هم ذوب شده و ترکیبی ژله مانند از کوارک‌ها و گلوان‌ها، یعنی بنیادی‌ترین ذرات سازنده ماده را به وجود می‌آورند؛ چیزی که پلاسمای کوارک - گلوان نامیده میشود.

دکتر دیوید اوانز، دانشمند بریتانیایی دست‌اندر کار در این آزمایش، معتقد است که این پروژه بین‌المللی که با مشارکت حدود هزار محقق از سی و سه کشور جهان و با صرف میلیاردها دلار هزینه اجرا شده است، ارزش وقت و پولی را که صرفش شده، داشته و می‌تواند در شناخت بشر از راز خلقت، تاثیری به‌سزا داشته باشد. دکتر اوانز می‌گوید: "بیست سال طول کشید تا این ایده، عملی شود. حالا باید این آزمایش، بی‌وقفه ادامه پیدا کند. ما به ده‌ها میلیارد برخورد نیاز داریم تا بتوانیم نتایج حاصله را تجزیه و تحلیل کنیم و بفهمیم که واقعا چه خبر است. این کار، به زمان زیادی نیاز دارد. تحلیل و بررسی بعضی از نتایج، چند هفته یا چند ماه طول می‌کشد و آنالیز بخش دیگری از اطلاعات، سال‌ها وقت می‌برد". بنابراین، مدت زمان زیادی طول می‌کشد تا محققان اطمینان حاصل کنند که آیا اصولا توانسته‌اند انفجار بزرگ را، البته در مقیاسی کوچکتر، دقیقا تکرار کنند یا نه. اگر جواب مثبت باشد، روزنه‌های تازه‌ای به روی بشر گشوده خواهد شد و دانشمندان خواهند توانست بخشی کوچک از اولین لحظات خلقت را، با جزئیاتی بیشتر از همیشه، مطالعه و بررسی کنند.

_________________________
::
منبع: بی بی سی