واژگان معماری

هرمنوتیک

واژه "هرمنوتیک" از ریشه هرمنیویین، به معنای تفسیر و تاویل مشتق شده و خود این واژه نیز از لغت "هرمس"، یکی از ایزدان یونانی آمده است. هرمس، پیام‌آور خدایان بود. گفتنی است که صفات و کارکردهای او در اساطیر یونان، بسیار متناقض و پیچیده است. هایدگر می‌گوید، هرمس، تقدیر بشری را برای او آورد و آن را بر وی آشکار کرد، بنابراین هرمنوتیک عبارت است از دانشی که متضمن بیان کردن، گفتن، تبیین، و توضیح باشد. گاهی هم این واژه در معنای ترجمه از زبانی به زبان دیگر به کار رفته است. اساس کار هرمس در این بود که پیام‌ها را با صدای بلند بیان کرده و آنها را توضیح می‌داد. "شلایر ماخر" اندیشمند معروف رومانتیک قرن نوزدهم، کتابی نوشت که در آن "دانش هرمنوتیک" را تعریف کرد. او گفت که هرمنوتیک عبارت است از ترفندی که فهم متن را امکان‌پذیر می‌سازد. وی گفت این متن می‌تواند یک نوشتار مذهبی، حقوقی یا ادبی باشد. در حقیقت، اهمیت کار شلایر ماخر در این بود که او برای اولین بار، هرمنوتیک را با فهم پیوند داد و گفت که فهم آدمی را باید در مناسبت با زیست او مورد توجه قرار داد.

"هایدگر" در آثار اولیه خویش، هرمنوتیک را با هستی شناسی بنیادی پیوند داد. او در کتاب هستی و زمان خود کوشید تا پیش‌انگاره‌های سنت فلسفی غرب را در چارچوب هرمنوتیک مورد تحلیل قرار دهد. هایدگر گونه‌ای پدیدارشناسی هرمنوتیکی را پایه‌ریزی کرد. در حقیقت او هرمنوتیک را در مطالعه مفهوم "دازاین" به کار گرفت. او زبان را برای فهم مناسبت دازاین با هستی، واجد اهمیت دانست و گفت نسبت جهان با ما و با کلیه موجودات را می‌توان در سایه زبان فهمید و بیان کرد. از این‌رو بود که او زبان را سراچه وجود شمرد. به گفته او، زبان دارای وظیفه‌ای هرمنوتیکی است. به نظر او زبان، زمینه حجاب برگرفتن از هستی در جهان را فراهم می‌کند. بنابراین زبان نباید پدیده‌ای فردی یا عینی صرف محسوب شود بلکه باید آن را پیش زمینه و مقدم بر هر حقیقتی فرض کرد. هرمنوتیک از دید او مشعر بر همین معنای زبان است، یعنی زبان است که راه پرسشگری از هستی را هموار می‌کند. بدیهی است که هستی در این معنا تاریخمند است و هرمنوتیک به ما می‌آموزد تا از جلوه‌های گوناگون هستی در سایه زبان پرسش کنیم. می‌توان گفت که مراد هایدگر از هرمنوتیک، چیزی جز انکشاف و برون‌فکنی و پرده برگرفتن از رخسار وجود نیست.

_________________________
:: منبع: ضیمران،م.، ١380، اندیشه‌های فلسفی در پایان هزاره دوم، انتشارات هرمس. تهران.



موضوعات: واژگان معماری