باهم بخوانیم

الگوهای معماری ایرانی ـ الگوی ورودی و سردر 

Read Together
Iranian Architecture Patterns

سردر ورودی خانه­های تاریخی، یک فضای اتصالی – انتقالی هستند که معبر را به درون خانه متصل می­کنند. دیوار خانه به نحوی، دو طرف در ورودی را در بر می­گیرید که فرد در حال انتظار، می­تواند از جریان تردد اصلی درون کوچه کناره گیرد. سایه مختصری ایجاد شود و باران و برف در مقابل در ورودی بر سر مراجعه کنندگان فرود نیاید. الگوی "درگاه" این چنین شکل می­گیرد. به علاوه در قسمت فرورفتگی، دو سکو قرار دارد که در اکثر نقاط ایران، بدان­ها "پیرنشین" می­گویند.

الگوهای معماری ایرانی؛ الگوی ورودی و سردر - Iranian Architecture Patterns

بدین ترتیب، می­توان در کنار در ورودی استراحت کرد و بدون اینکه به خانه داخل شد در پناه سردر، اندکی توقف کرد. در بالای سردر، قوس­های مرتفع و یک پیشانی تزئین شده وجود دارد که معمولا با نامی از اسماء الهی یا آیه­هایی از قرآن شریف یا کلامی و شعری خوشامدگو، مزین شده است. در هر شهری به فراخور هنر و صنعتی که در آن شهر رشد کرده، پیشانی درها مملو از کاشی­کاری، آجرکاری، گچ کاری، مقرنس، قطاربندی و گره سازی است. تمامی درهای ورودی خانه­های بررسی شده ایرانی به صورت دولنگه از چوب ساخته و عمدتا با فلز و گل میخ، تزئین می­شدند. هر لنگه در، در فضای درگاه مختص به خود، باز و بسته می­شده و برای حریم سایر ورودی­ها و مسیرها، مزاحمت ایجاد نمی­کرده است. بر طبق قراردادهای اجتماعی، بر هر لنگه در ورودی، دو نوع آلت فلزی تعبیه شده با چهره و اشکالی متفاوت که در اثر کوبیدن، یکی صدای بم و در اثر کوبیدن دیگری صدای زیر حاصل می­شود. اگر کوبیدن در با صدای بم باشد، اهل خانه درمی­یابند آنکه بر در می­کوبد مرد است و اگر صدای زیر شنیده شود، قرارداد اجتماعی بر آن است که در پشت در، زن یا زنانی ایستاده­اند.

_________________________
:: منبع:
حائری مازندرانی،م.، ١٣8٨، خانه، فرهنگ، طبیعت، مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معماری، تهران.
::
لینک مطلب قبل: الگوهای معماری ایرانی؛ الگوی بام