نقد معماری - 11

بازمـاندگان مـتروکه

Critic of Architecture - 11
Obsolete Survivors

چندی پیش در بخش "معماری معاصر ایران" به معرفی "ساختمان اداری جیپ تهران" پرداختم. این ساختمان، اثر ارزشمندی از معمار پرکار دوران پهلوی اول، مهندس "وارطان" بود. یکی از خوانندگان فضای رویداد در پیامی خواستار ارائه تصاویر از فضای داخلی این بنای زیبا شده بود. اما به واقع، تصاویر موجود از فضای داخلی این بنا، صرفا گویای فضایی متروک بود که تنها باعث ایجاد تاثر بینندگان می­شد.
با دیدن وضعیت نابسامان این ساختمان، به یاد صدها بنای ارزشمندی افتادم که از دوران پهلوی اول و دوم در بیشتر شهرهای کشور، بخصوص در تهران به یادگار مانده است. اکثر این آثار، بناهای ارزشمند مسکونی و اداری هستند که اغلب یا در حال تخریب­اند و یا به حال خود رها شده­اند. در این میان وضعیت ساختمانهای مسکونی بسیار رقت بار است، از آنجا که زمین این بناها دارای ارزش منطقه­ای بالایی است، مالکان، به طمع دستیابی به تراکم بالای ساختمانی و کسب سود بیشتر به تدریج این بناها را تخریب کرده و ساختمانهایی با تراکم بالا و با معماری به اصطلاح عامه پسند امروزی می­سازند.

     نقد معماری - بازماندگان متروکه - Obsolete Survivors
  
ساختمان­های اداری و تجاری هم حال و روز بهتری ندارند چراکه اغلب مورد بی­مهری قرار گرفته و در حال احتضار هستند. کافی است نگاهی به خیابان جمهوری، انقلاب، لاله­زار و محلات واقع در بافت تاریخی تهران بیاندازیم. تمام جداره­های این خیابان­ها و خیابان­های فرعی آنها آکنده از بناهایی با معماری بسیار ارزشمندی است که با کولرهای آبی، تابلوهای مغازه­ها، دودکش­های ساختمان­ها و ... احاطه شده و نمای آنها در حال فرسوده شدن و نابودی است. فضاهای داخل هم یا به سلیقه کاربران تغییر یافته و یا به حال خود رها شده و متروکه شده­اند.
حال با دیدن چنین وضعیتی این سئوال به ذهن تمام دلسوزان می­رسد که آیا قطعه­ای از معماری معاصر این کشور، بخشی از گنجینه فرهنگی و تاریخی این سرزمین محسوب نمی­شود؟ حال که قریب دو دهه از دوران جنگ و سازندگی گذشته و کشور در ثبات نسبی اقتصادی و اجتماعی به سر می­برد، دیگر چه بهانه­ای برای بی­توجهی به تاریخ و فرهنگ این دیار وجود دارد؟

     نقد معماری - بازماندگان متروکه - Obsolete Survivors
  
آیا زمان آن نرسیده تا مسئولین فرهنگی کشور، فکری به حال بازماندگان متروکه معماری معاصر ایران کنند؟ یادگارهایی که تجسم کالبدی فرهنگ و زندگی مردمان دوره­ای از تاریخ کشور بوده و بهترین الگوها برای بهره­گیری و آموزش در حیطه معماری هستند. حال باید پرسید کدامین مردمان در جهان این چنین از تاریخ و گذشته ارشمند خود گریزان­اند و در کدامین کشور، چنین آزادانه و بی­رحمانه با آثار ارزشمند معماری برخورد می­شود و به واقع چه کسی در این کشور متولی رسیدگی به این موضوع است؟ میراث فرهنگی، شهرداری، وزارت مسکن و یا ....؟

لینک مطلب قبل: دفاع از تکرار قوس و بادگیر، دفاع از مرگ و فناست

آرش پوراسماعیل



موضوعات: نقد معماری