گردشگری - 11

خواندنی­هایی از موزه ایران باستان

 Tourism - 11
Readings From Iran Bastan Museum

تاسیس موزه ایران باستان، نقطه عطفی در تاریخ موزه و موزه­داری در ایران است. این موزه، نخستین موزه علمی ایران است که خود، مولود قانون جدید عتیقات مصوب 1309 هجری شمسی است. مظفر­الدین شاه قاجار طی قانونی در سال 1278، اجازه کاوش­های علمی باستان شناختی را در نقاط باستانی کشور به مدت شصت سال به دولت فرانسه واگذار کرد ولی این قانون سی سال بعد لغو شد و مجلس شورای ملی وقت در سال 1309 قانون جدیدی را تصویب کرد که بر اساس آن، آثار کشف شده در طی کاوش­ها بین دولت ایران و هیات کاوش تقسیم می­گردید. بر اساس این قانون ده شئی نخبه و کلیه آثار زرین و سیمین سهم دولت ایران شد و بقیه آثار طی تشریفات کارشناسی دقیق، به طور مساوی تقسیم گردید. قطعات معماری، از این امر مستثنا بود و در جای خود باقی ماند. در نتیجه نیاز به مکانی امن برای نگهداری آثار به دست آمده و امکان مطالعه آنها و بالاخره نمایش آثار بیش از پیش احساس شد. در اینجا بود که یک موزه علمی مدرن و مجهز می­توانست پاسخگوی این نیازها باشد.

     خواندنی هایی از موزه ایران باستان - Readings From Iran Bastan Museum
 
آندره گدار، مهندس معمار فرانسوی که از سال 1308 هجری شمسی در استخدام دولت ایران بود مامور تهیه طرح ساختمانی موزه نوبنیاد گردید. در این طرح، ورودی ساختمان با الهام از ایوان بلند ساسانی در تیسفون ایجاد گردید. کارهای ساختمانی در سال 1312 با معماری حاج عباسقلی معمارباشی آغاز شد و در سال 1315 به پایان رسید. ساختمان موزه ایران باستان از نخستین بناهایی بود که مختص موزه در ایران ساخته شد و تمام موازین موزه­های جدید در آن رعایت گردید. ویژگی استثنایی مجموعه موزه ایران باستان در اصالت علمی آن است که در میان موزه­های جهان بی­همتاست. آثار مکشوف در طی کاوش­های علمی باستان شناختی، هسته مرکزی موزه را تشکیل می­دهد. سهم آثار به دست آمده از کاوش­های علمی که به موزه ایران باستان راهی می­شد از چنان غنای علمی و فراوانی روزافزونی برخوردار بود که نه تنها موزه ایران باستان را به سوی موزه باستان شناختی سوق می­داد، بلکه مخزن­های انباشته آن نیز، سایر موزه­ها را تغذیه می­کرد و به این ترتیب، این موزه مقام موزه مادر را کسب کرد.
 

در کنار صدها اثر تاریخی، قطعات منتقل شده از ابنیه تاریخی از دیگر آثار موجود در موزه ایران باستان است. در اشکوب اول می­توان آثار مستقلی را از کاخ­های هخامنشی شوش و تخت جمشید همچنین گچ بری­هایی از کاخ­های ساسانی مشاهده کرد. در اشکوب دوم نیز آثاری از اماکن مقدسی چون مساجد، آرامگاه­ها و امامزاده­ها گردآوری شده است، آثاری مانند محرابها، کتیبه­ها و بخصوص منابر و درها و سایر قطعات چوبی منبت. علاوه بر آثار ایرانی موزه، چینی خانه تنها مجموعه غیر ایرانی موزه ایران باستان و کاملترین مجموعه ظروف چینی موجود در جهان است. این مجموعه موقوفات اردبیل است که شامل ظروف و اشیای مختلف ساخت چین است که شاه عباس صفوی آنها را سفارش داده و وقف آستانه نموده است. این ظروف، مربوط به سده­های 15 تا 17 میلادی است و اگرچه از نظر تعداد، مجموعه موزه کاخ توپقاپی در شهر استانبول از آن بیشتر است، از نظر تنوع، مجموعه اردبیل غنی­تر می­باشد و شامل آثار یکرنگ سبز مایل به خاکستری و سفید و آبی و چند رنگ است و تنوع آثار سفید و آبی آن بقدری زیاد است که از منابع معتبر برای پژوهش در منظره پردازی هنر چین در دوران "مینگ" می­باشد.

منبع: نفیسی،ن.، ١٣8٠، موزه داری، سازمان چاپ و انتشارات، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تهران.

لینک مطلب قبل: موزه آبگینه و سفالینه های ایران 

آرش پوراسماعیل