باهم بخوانیم

نظریه استمرار و تداوم معماری ایرانی
برگرفته از معماری میرمیران

Read Together
Continuity Theory of Persian Architecture
From Mirmiran Architecture

راه حل بحران: معماری بی زمان و بی مکان

با توجه به عدم موفقیت معماران تاریخ گرای ایرانی در ایجاد پیوند بین گذشته و حال، برخی از معماران معاصر (از جمله میرمیران) تلاش نمودند تا راه حل­هایی جهت رفع این مشکل و در اینجا نظریه معماری بی­زمان و بی­مکان را ارائه دهند. مفهوم بی­زمان و بی­مکان می­بایست در یک روند فکری دنبال شود که از معماری گذشته ایران آغاز گشته و به خلق فرمها و فضاها ختم می­شود.
بنابر نظر میرمیران برای دستیابی به هدف پیوند معماری گذشته و حال و ایجاد تداوم و استمرار بین این دو معماری می­بایست به گذشته معماری توجهی عمیق داشت. توجه عمیق به فهم روح کلی، فهم اصول و مبانی آن و بکارگیری این اصول به خصوص در جهت تداوم و تکامل معماری گذشته و حال است. تعریف معماری بی­زمان و بی­مکان این گونه آمده است:
"این نوعی از معماری است که از طریق تحلیل معماری گذشته سرزمین­های مختلف و حرکت در عمق و کوشش در جهت نزدیک شدن به جوهره آثار معماری در تمامی زمان­ها و مکان­ها وجود دارد، راه به سوی یک معماری بی­زمان و بی­مکان می­برد، نه آن نوع معماری که به علت عدم توجه به فرهنگ عظیم بشری یک معماری بدون مکان را توصیه می­کند. باید توجه داشت که معماری سرزمین­های مختلف و همچنین زمان­های گوناگون با پرده­های سنگین از یکدیگر جدا نشده است، اگرچه هر سرزمین و هر زمانی معماری خاص خود را داشته و در آینده نیز خواهد داشت، لیکن در یک تحلیل ژرف خطوط واحدی کلیه آثار معماری را در تمامی زمان­ها و سرزمین­ها به یکدیگر پیوند می­دهد، به نظر می­رسد تمامی آثار باارزش معماری، هنگامی که با یکدیگر و یکجا بررسی شوند از دو ویژگی اصلی برخوردارند:
اول اینکه معماری جهان در مجموع یک سیر تکاملی را نشان می­دهد و تمامی عناصر، اجزای این سیر تکاملی­اند و مشخصه این سیر تکاملی عظیم که در بیش از چند هزار سال رخ داده است، حرکت عمومی آثار معماری به موازات حرکت کلی جهان هستی، یعنی حرکت از یک کیفیت مادی به یک کیفیت روحی و به بیان معمارانه، کم کردن ماده و افزایش فضاست".

کاستن ماده و افزایش فضا

آنچه که در بالا بصورت یک نقل قول مستقیم از میرمیران ارائه شد با هدف رسیدن به عنوان این قسمت انتخاب شده است. معرفی خطوط واحدی که پیوند دهنده آثار معماری در همه زمان­ها و همه مکان­ها می­باشد اساس بحث میرمیران در بی­زمانی و بی­مکانی معماری است. از نگاه او دو ویژگی مشترک در تمامی آثار شاخص معماری جهان دیده می­شود حرکتی به سوی کاستن ماده و افزایش فضا. این حرکت برگرفته از حرکت کلی جهان هستی از کیفیت مادی به یک کیفیت روحی است:
ویژگی دوم پیوند دهنده آثار شاخص معماری جهان یا وجه مشترک آنها، خلاقیت معرفی شده است. "خلاقیت به دو شکل در اثر بروز می­کند: یکی خلاقیت نظری، یعنی آن مبنای فکری که اثر معماری بر اساس آن استوار می­شود و دیگر خلاقیت فضایی است که بخش معمارانه آن اثر را تشکیل می­دهد. هر اثر معماری که فاقد خلاقیت باشد نمی­تواند در سلسله عظیم آثار تاریخ معماری جهانی جایی داشته باشد".
دو ویژگی پیوند دهنده آثار در معماری جهان یعنی کاستن از ماده و افزایش فضا و خلاقیت در تحلیل معماری گذشته ایران از طرف میرمیران بکارگرفته شده است. از آنجا که این دو ویژگی در اینجا بصورت کلی بیان شده است و ما برای وارد شدن به مباحث جزئی­تر نیازمند بخشی خاص­تر هستیم بنابراین موضوع اصول، مبانی و الگوهای معماری ایرانی مطرح می­گردد.

منبع: معماریان، غ.، ١٣٨۶، سیری در مبانی نظری معماری، سروش دانش، تهران.

لینک مطالب قبل: باهم بخوانیم

ادامه مبحث آینده: اصول، مبانی و الگوهای معماری ایرانی

آرش پوراسماعیل



موضوعات: