یادداشت­ها

 

از 2000 تا کنون در پکن

 

Notes

In Peking, From 2000 To Now

 

از 2000 تا کنون در پکن 

 

در این یادداشت گریزی به پکن خواهیم زد، نه پکنی که امروز تابلوی زیبایی از معماری­های عظیم است، بلکه  گذشته و پایتختی با تعصبی خشک و در حال فرار از مدرنیته. المپیک 2008، در پایتخت چین، شهر پکن با شکوه هر چه تمام برگزار گردید. شاید به جرات می­توان گفت درصد زیادی از این عظمت، مدیون معماران است. ورزشگاه لانه پرنده که توسط "دمورن و هرزوگ"، طراحی شده بود، همه روزه در اخبار و محافل ورزشی هم شنیده می­شد و اکنون در اذهان بسیاری جای دارد. ساختمان دیجیتال پکن که برای مقدمات المپیک، طراحی شده بود و در حقیقت مرکز اطلاع رسانی دیجیتالی برای این منظور به شمار می­رفت به نوبه خود از معماری تحسین برانگیزی برخوردار است. بنای ورزش­های آبی که طراح آن گروه "PTW" است و با همکاری "ARUP" اجرا شده است، جزو برترین­های معماری به شمار می­رود. سالن بسکتبال ملهم از شاخه­های بامبو کاری از "Zhuang Weimin" نیز در نوع خود جذاب است. در این بین استادیوم شن یانگ که میزبان بسیاری از مسابقات فوتبال بوده است و صدها بنای دیگر وجود دارد که صرفا برای این المپیک  و در طول چند سال اخیر ساخته شد­ه­اند، هتل­ها، فضاهای سبز، خیابان­ها و ... در ابعاد دیگر مساله و فارغ از المپیک، ساختمان CCTV که طراح آن "رم کولهاس" است، محتمل بسیاری از قوانین فیزیک را به فراموشی سپرده است و بدور از جاذبه و چنین امور دست و پاگیر در حال اتمام است تا به یک شاهکار تبدیل شود و پکن همچنان در حال "نمو معماری" است. برای اولین بار کتابی از المپیک صرفا در ارتباط با معماری این دوره منتشر شد که این خود سند مهمی در ارزش معماری به موازات ارزش المپیکی عظیم و جهانی است.

 

 

از 2000 تا کنون در پکن  

 

اینها تفاسیر کوتاهی از اکنون پکن بود و حال به گذشته یعنی حدود 9 سال پیش و بخشی از گزارشی که "مارک انیل" در سال 2000 نوشت، باز می­گردیم، زمانی که معماری فرانسوی  و شهره در طراحی و ساخت فرودگاه به چین آمد تا تماشاخانه عظیم پکن را بسازد. بنایی حباب شکل از جنس تیتانیوم و با شیشه نیمه شفاف که بر روی دریاچه قرار داشت با 4 تالار سخنرانی و 6000 صندلی و هزینه­ای بالغ بر 300 میلیون یورو. طرح "پل اندرو"ی فرانسوی به عنوانی طرحی بسیار گران، بسیار نخبه گرایانه و در عین حال بسیار خطرناک که هیچ سنخیتی با پایتخت تاریخی چین نداشت، معرفی شد و مورد اعتراض قرار گرفت. جامعه معماران چین به طور دست جمعی به این بنا معترض شدند، آنان مخالفت خود را به این امید علنی کردند تا شاید طرح مورد بازنگری قرار گیرد، به طوری که حتی مراسم افتتاح و شروع به کار این بنا نیز لغو گردید. "لیوشا اوشی"، معمار و رئیس سابق اداره شهرسازی پکن، مسئولان شهر پکن و همچنین وزارت فرهنگ چین را به ارتکاب اشتباه بزرگ و شهروندان را به غرب پرستی متهم کرد و این کار را احمقانه خواند. "آلفرد پنگ"، معمار چینی ـ کانادائی، علیه "پل اندرو"، دادخواستی تسلیم دولت نمود و آن را ضد تصمیم حزب کمونیست و کار را فاقد اولویت و برتری فرهنگ ملی کشور و سنت­های فرهنگی انقلاب دانست. طرحی که با بمب تروریست­ها منهدم می­شود و شبیه قلعه­های قرون وسطایی باعث شکاف بین اقشار مردم می­شود. از طرفی گفتند، "اندرو" از فرهنگ چین عمیقا بی­اطلاع است. بعضی از معماران دیگر نیز با رویکردی محافظه کارانه و با مخفی کردن اسامی خود، در مقابل این طرح قرار گرفتند. ولی "پل اندرو" همچنان از کار خود دفاع نمود و گفت:((تا 20 سال بعد این بنا به عنوان یک بنای چینی پذیرفته خواهد شد، طرح من کاملا جدید است و تا کنون نظیر آن در جایی دیده نشده است. این طرح نه تنها از بیرون زیباست بلکه تمام کاربری­ها و عملکرده­های ضروری و لازم را نیز داراست. این طرح بس بلندپروازانه و نوآورانه است)). "پل اندرو"، بی اطلاعی از فرهنگ چین را قبول کرد ولی فرهنگ را چیزی متغیر دانست که دگرگونی­های فراوانی در خود دارد.

      از 2000 تا کنون در پکن

به نظر شما در مقام مقایسه بنای تماشاخانه چین با بناهای دوران المپیک در چه رده­­ای قرار می­گیرد؟ البته منظور من در رابطه با برتریت بنا نیست، منظورم سنخیت فرهنگی و حد نخبه­گرایی و بلند پروازی است. "اندرو"، زمانی که از تغییرات سخن می­گفت، ناحق نبود و یک رویداد مانند المپیک نقطه عطفی بود که نه تنها معماری پکن بلکه کل چین را تحت الشعاع قرار داد. زمانی با طرح "اندرو" به خاطر هزینه گزاف 300میلیون یورویی مقابله شد در صورتی که:

هزینه ساخت استادیوم لانه پرنده 423 میلیون دلار بوده است.

هزینه ساخت استادیوم ورزش­های آبی بیش از  150 میلیون دلار بوده است.

هزینه برگزاری المپیک چیزی بالغ بر 48 میلیارد دلار بوده است.

هزینه ساخت CCTV حدود 600 میلیون یورو تخمین زده شده است.

 

شاید کشور ما نیز نیاز به معماری شجاع یا المپیکی دارد تا کمی به جلو برود، به امید آن نقطه عطف.

 

اولدوز فضلعلی 



موضوعات: