بازخوانی تاریخ - 3

نخستین کنگره بین­المللی معماری در ایران
اصفهان - شهریور 1349

History Restatement - 3
First International Congress of Architecture in Iran
Isfahan - Sep 1970            

              نخستین کنگره بین المللی معماری در ایران - اصفهان - شهریور  1349

وزارت آبادانی و مسکن با همکاری انجمن آرشیتکت­های ایران و موسسات دیگر از اواخر سال 1348 مقدمات برگزاری نخستین کنگره بین­المللی معماری را فراهم نمود و از سی نفر آرشیتکت­های برجسته جهانی دعوت نمود تا ضمن ارسال رساله­های خود پیرامون موضوع "آمیزش معماری سنن با تکنولوژی جدید معماری"؛ در نیمه دوم شهریور سال 1349 در کنگره مذکور که در شهر اصفهان گشایش می­یابد شرکت جویند. از گروه مذکور که اکثرا با مسرت بسیار، دعوت دولت ایران را پذیرفته بودند، هیجده نفر از چهارده کشور جهان توانستند که در کنگره شرکت نمایند.
برای آنکه مدعوین از آثار و شاهکارهای معماری ایران قبلا آگاهی حاصل نمایند طبق برنامه تنظیمی توانستند از بناهای ایران کهن در تخت جمشید و شاهکارهای زیبای معماری شهر اصفهان بازدید و سپس در تالار چهل ستون که محل آن در ارتباط با موضوع کنگره پیش بینی شده بود اجتماع نمایند.

        نخستین کنگره بین المللی معماری در ایران - اصفهان - شهریور  1349
 

این کنگره در روز دوشنبه 23 شهریور 49 از طرف علیاحضرت شهبانو بطرز باشکوهی در تالار چهل ستون افتتاح گردید و جلسات بحث و گفتگوی آن طبق برنامه تا پایان روز 28 شهریور ادامه داشت. در ابتدای شروع کار کنگره برای آنکه مدعوین از شکوه و عظمت بیشتر بناهای ادوار مختلف معماری ایران آگاهی حاصل نمایند، کتابی که قبلا با همکاری انجمن آرشیتکت­های ایران از شاهکارهای معماری کشور تهیه و بدین خاطر چاپ گردیده بود در اختیار آنان قرار گرفت و با چنین اقداماتی که با همت و تلاش مقامات مسئول صورت گرفت، معماران توانستند در مجمع عمومی و جلسات متعدد خود با وسعت نظر و تجارب خویش درباره موضوع کنگره و شاخه­های رابط با موضوع اصلی به بحث و گفتگو بپردازند. در کلیه این جلسات معماران برجسته جهانی با یکدیگر و بخصوص با دانشجویان با شوق فراوان در تماس بودند و تبادل نظر می­کردند.
عموم مدعوین بخصوص از این نقطه نظر که معماری کشورشان با همین مشکلات روبرو بود، ابراز علاقه­مندی خاصی کرده و ابتکار دولت ایران را از ارائه چنین موضوعی برای بحث و گفتگو در کنگره جهانی ستودند و با اینکه زمان کنگره محدود بود ولی در همین مدت کم نتایج ارزنده­ای به دست آمد و در مجموع حدود هشتاد ساعت نوار ضبط شد و از طرف مسئولین برگزار کننده کنگره، صورت جلسات متعددی تنظیم و متن سخنرانی­ها جمع آوری گردید.
کنگره در پایان کار خود قطعنامه­ای صادر نمود که از طرف وزارت آبادانی و مسکن مفاد قطعنامه به مرحله اجرا درآمد و دبیرخانه دائمی کنگره در وزارت آبادانی و مسکن تاسیس و مسئولیت اجرای مفاد قطعنامه را بر عهده گرفت. ضمنا با اقداماتی که از طرف وزارتخانه مذکور انجام گرفته و با توجه به خط مشی­هایی که از طرف کنگره تعیین گردیده، اصول پیشرفت در هنر معماری آغاز شده و یقین است که این اصول تحت نظام خاصی درخواهد آمد. 

فهرست اسامی مسئولین برگزاری کنگره:
ناصر بدیع؛ دبیرکل و مسئول کلیه امور مربوط به جلسات
حسین معادی؛ قائم مقام دبیر کل و مسئول کلیه امور اجرایی
فریدون تقی زاده؛ مسئول امور تشریفات و پذیرایی
عیسی نقیبی؛ مسئول امور مالی
ویژه موزون؛ مسئول دبیرخانه کنگره در اصفهان
علی اکبر خرمشاهی؛ مسئول امور دبیرخانه در تهران

آرشیتکت­هایی که در جلسات کنگره و کمیته­ها عهده دار مسئولیت بودند:
محسن فروغی؛ رئیس انتخابی جلسات کنگره
نادر اردلان؛ مسئول اداره کمیته­ها
کامران دیبا؛ مسئول اداره کمیته­ها
علی سردار افخمی؛ مسئول اداره کمیته­ها

آرشیتکت­هایی که از طرف دانشگاه تهران در کمیته­ها عضویت داشتند:
محمدعلی میرفندرسکی؛ رئیس دانشکده هنرهای زیبا
مهدی کوثر؛ معاون دانشکده هنرهای زیبا
منصور فلامکی؛ دانشیار هنرهای زیبا

آرشیتکت­هایی که از طرف انجمن آرشیتکت­های ایران در جلسات و کمیته­ها شرکت داشتند:
محسن فروغی؛ سناتور و رئیس افتخاری انجمن
هوشنگ سیحون؛ رئیس انجمن آرشیتکت­های ایران
قباد ظفر؛ عضو موسس انجمن آرشیتکت­های ایران
عبدالحمید اشراق؛ دبیر انجمن آرشیتکت­های ایران

فهرست اسامی و تصاویر معماران شرکت کننده در کنگره و موضوع سخنرانی­های آنان در مطلب بعدی.

منبع: مجله هنر و معماری. شماره ۶ -۷. تیر - آذر 13۴۹.

تکمله: در سه دهه گذشته کم نبوده میزگردها، کنگره­ها و سمینارهایی که در حوزه معماری در این سرزمین برگزار شده ولی تمام آنها جز شور و نشاط مقطعی هیچ دستاورد ملموسی برای معماری معاصر ایران به همراه نداشته است چراکه هیچگاه ساز و کارهای اجرایی نمودن نتایج چنین نشست­هایی اندیشیده نشده و این سمینارها صرفا به محلی برای ارائه مقالات تولید کنندگان مقاله که به این امر به عنوان نوعی کسب و کار می­نگرند درآمده است. اما توجه به مقطع زمانی نخستین کنگره معماری ایران که در اصفهان به سال 1349 برگزار گردید و اسامی معماران خارجی و داخلی حاضر در کنگره این سئوال را در ذهن ایجاد می­کند که آیا این کنگره در اوج گیری ناگهانی معماری ایران از سال 49 تا 54 تاثیرگذار نبوده است؟

 آرش پوراسماعیل