واژگان آشنا - 4

جغرافیای فضا و رفتار گزینش جایگاه
تاثیر نوع تکلیف یا هدف رفتار

Familiar Words - 4
Space Geography & Behavior of Place Selection

         جغرافیای فضا و رفتار گزینش جایگاه

وقتی وارد اتاق یا هر فضای بسته دیگری می­شویم، محل یا ناحیه­ای را انتخاب می­کنیم و در آن قرار می­گیریم (می­نشینیم، می­ایستیم و ...). انتخاب ما تابع عوامل متعددی است مانند هدف از ورود به اتاق، حضور افراد دیگر در آن و تعداد آنان، نوع روابط اجتماعی و ارزش­های نمادی و فرهنگی حاکم، شرایط فیزیکی - معماری فضا و ... .
در صورتی می­توانیم جایگاهی اختیار کنیم و بنشینیم که محل یا صندلی خالی در جای مناسب وجود داشته باشد یا بتوانیم شرایط لازم را به وجود بیاوریم. جای مناسب بدین معنی است که اگر وارد اتاق کار دوستی شویم، ممکن است پشت میز او هم بنشینیم ولی هرگاه اتاق، متعلق به رئیس یا فردی باشد که نسبت به ما در سلسله مراتب اجتماعی و موقعیتی بالاتر قرار دارد چنین رفتار نمی­کنیم و بدون اجازه وی پشت میز کار او یا در بالای اتاق نمی­نشینیم.
در روان­شناسی محیط، درباره رابطه بین شرایط اجتماعی- جغرافیایی محیط و انتخاب جایگاه، پژوهش­های بسیار زیادی شده است. یکی از پژوهشگران این رشته "زمر" می­باشد. او معتقد است انتخاب جایگاه به ویژه در گروه­های کوچک تابع نوع تکلیف یا هدف رفتار از یک­سو و ویژگی­های روان شناختی از سوی دیگر و همچنین شرایط فیزیکی - معماری فضا است.

تاثیر نوع تکلیف یا هدف رفتار

زمر در یکی از بررسی­های خود که در شکل زیر نشان داده شده از میزهای مستطیل شکل استفاده کرد و از افراد خواست تا متناسب با اهداف چهارگانه زیر جاهایی را برای نشستن خود و دوستانشان انتخاب و علامت بزنند.

هدف­ها عبارت بودند از:
-  همکاری
-  انجام کار انفرادی در گروه
-  رقابت
-  صحبت و گفتگو

          جغرافیای فضا و رفتار گزینش جایگاه

نتیجه بررسی­ها نشان می­دهد:
-  به منظور همکاری معمولا صندلی­هایی که کنار هم قرار دارند انتخاب می­شوند
-  به منظور انجام کار انفرادی معمولا صندلی­های روبه­رو یا روبه­رو و با فاصله از همدیگر انتخاب می­شوند
-  به منظور رقابت و مسابقه معمولا معمولا صندلی­های روبه­رو انتخاب می­شوند
-  به منظور صحبت و گفتگو معمولا معمولا صندلی­هایی که در دو سوی یک گوشه میز یا روبه­روی هم قرار دارند انتخاب می­شوند

          جغرافیای فضا و رفتار گزینش جایگاه

زمر نتایج این بررسی را طی پژوهشی به روش مشاهده رفتار، مورد آزمایش مجدد قرار داد و نتایج مشابهی به دست آورد.

ادامه مطلب در پست بعدی واژگان آشنا: تاثیر ویژگی­های روان شناختی در گزینش جایگاه: بررسی گزینش جایگاه در یک کلاس درس

منبع: مرتضوی، شهرناز. روان­شناسی محیط و کاربرد آن. تهران:انتشارات دانشگاه شهید بهشتی،1380.

 

آرش پوراسماعیل 



موضوعات: واژگان معماری