واژگان آشنا - 3

 

واژگان عمومی معماری ایرانی

 

Familiar Words – 3

Persian Architecture General Words

 

§   آبزن: وانی جهت شستشو

§   آسمانه: سقف

§   ارچین: نوعی گنبد رک

§   ارش: واحد اندازه گیری در نظام قدیم ایرانی (حدود 40 سانتی متر)

§   ارگ: محل حکومتی

§   ارگ بد: متصدی شهر حکومتی

§   اسپرلوس: خلوت، آپارتمان خصوصی

§   ایوانچه: ایوانی کوچک، فضای نیمه باز

§   باجه: نوعی پنجره

§   بازارچه: بازارهای کوچک محلی

§   بازارگاه: محل اجتماع مردم برای داد و ستد

§   بالاخانه: فضای بالای سردر، مهمانخانه

§   بالا طاقچه: طاقچه بالای اتاق

§   برزن: محله اصلی شهر

§   برزه: کلیه اعمالی که در تهیه نقشه و ماکت انجام می­گرفت

§   بستو: کوزه مورد استفاده در انبارخانه

§   بشن: فضای زیر گنبد، دیوار زیر گنبد

§   بنه گاه: محل تجمع اهالی روستاها در جوار آب

§   بیرون: حومه

§   بیرونی خانه: مهمانخانه

§   بینه: رختکن حمام

§   پاشیر: محل شیر آب آب انبار

§   پاخوره: سکوهای کنار در

§   پردیس: فضای سبز، باغ، گلکاری

§   پرذله: پیرامون دل شهر

§   پرویس: دیوار بعد از در ورودی برای جلوگیری از دید مستقیم

§   پشکم: ایوان سه طرف بسته

§   پنج دری: نشیمن خانه

§   پنجره: شبکه یا چیز سوراخ سوراخ

§   پیشان: ایوان اصلی جلوی گنبد خانه

§   پیشخانه: بیروم زدگی ستون دار، ایوانچه جلوی حجره­های مدارس

§   پیش کرده: کنسول

§   پیشواره: قسمت محراب مسجد

§   تاقچه: طاقچه

§   تابخانه: محل گرم خانه

§   تاژ: چادر، طاق چهاربخش

§   تبره: ضخامت گنبد

§   تچر: اتاق کشیده

§   تختگاه: راهروی پهن

§   تن گذار: استخوان بندی قابل روئیت بنا

§   تنسته­ایی: تار عنکبوتی، شهری با نقشه مدور

§   تنوره: مخزن آب انبار

§   تلوار: کاخ

§   تون: آتشدان

§   تریشه: باریکه راه­های بین باغچه­

§   تهرانی: تالار رو به آفتاب که ارسی و در داشته است

§   تیم: تیمچه، سراهای سر پوشیده

§   جامخانه: نورگیرهای شیشه­ای حمام­ها

§   چارک: واحد اندازه­گیری (حدود 26 سانتی متر)

§   چانه: بیرون زدگی پاکار طاق

§   چپاله: هرنوع پوششی که پاره­ای از دایره باشد

§   چینه: گل رگه رگه

§   چهارسوق: محل تقاطع دو راسته بازار

§   چاله استخر: استخر سرپوشیده حمام

§   چپیره: زیرسازی زیر گنبد

§   حجره: محل اقامت طلبه­ها در مدرسه

§   خانبار: محوطه­ای بزرگ در پشت کاروانسراها

§   خفنگ: کتیبه بالای در و پنجره

§   خن: آتشخانه حمام

§   خواجه نشین: شاه نشین

§   خور: روزنه

§   خیابان: جاده دراز

§   دالان: راهروی پیچ در پیچ

§   دالان دار: سرایدار کاروانسرا

§   در: در تمام تخته

§   درسر: در اصلی خانه

§   درگاه: سردر

§   دماغه: چوب وسط در

§   دولاب: گنجه در دار

§   دولابچه: کمد کوچک

§   راستا: محور

§   راسته: دالان بزرگ و اصلی بازار

§   رف: بالا طاقچه یا طاقچه بلند

§   روزن: پنجره بالای در

§   رون: جهت قرار گرفتن بنا

§   زمینه: طرح، پلان

§   زیرگاه: کرسی

§   ساباط: دالان، کوچه سرپوشیده

§   سرا: خانه

§   سرداب: شبستان زیرزمینی

§   سردابه: ساختمان سرد

§   سرسایه: محل پوشش دار

§   سرگشاده: فضای بدون پوشش

§   سه دری: اتاق خواب خانه­های ایرانی

 

منبع: پیرنیا، محمدکریم. ۱۳۷۴. آشنایی با معماری اسلامی ایران. انتشارات دانشگاه علم و صنعت ایران. تهران. 

  

آرش پوراسماعیل